24 marca 2011 roku prezydent RP Bronisław Komorowski podpisał ustawę dotyczącą samonaliczania VAT w handlu złomem, dając tym samym możliwość od 1 kwietnia 2011 roku handlu złomem bez obaw i zagrożeń, z którymi dotychczas borykały się firmy złomowe w Polsce.

Jedną z najistotniejszych zmian jaką przyniosła nam ostatnia nowelizacja ustawy o VAT jest całkowicie inny schemat opodatkowania obrotu m.in. złomem. Od 1 kwietnia 2011 r. zobowiązanym do rozliczenia podatku należnego nie będzie dostawca towaru, a jego nabywca.

Można zatem powiedzieć, że w stosunku do sprzedaży złomu wszystko będzie odwrotnie. Opodatkowanie zostało oparte na mechanizmie samoopodatkowania, tzw. reverse-charge, co oznacza tyle, że nabywca jest zobowiązany do naliczenia podatku należnego, który to jednocześnie stanowi dla niego podatek naliczony. Taki sam mechanizm opodatkowania występuje np. przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu, bo opodatkowanie nabycia złomu oparte jest na tej samej zasadzie.

Nabywca podatnikiem

Aby powyższą zasadę można było wprowadzić w życie, ustawodawca musiał rozszerzyć zakres podmiotów, które w nowym stanie prawnym nabyły status podatnika. Takiej zmiany dokonano w art. 17 dodając do niego ust. 7 i 8, zgodnie z którym podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające złom. Aby jednak nabywca posiadł status podatnika muszą zostać spełnione inne warunki. Warunki te dotyczą statusu dostawcy oraz samej dostawy. Aby można było mówić o opodatkowaniu obrotu złomem na zasadzie mechanizmu reverse ? charge dokonującym jego dostawy musi być podatnik, o którym mowa w art. 15, niekorzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9 (zwolnienie podmiotowe ze względu na kwotę), a dostawa nie może być objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 (dostawa towarów używanych). Na marginesie warto dodać, że podatnikiem zostaną również osoby nabywające usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji do powietrza gazów cieplarnianych, o których mowa w ustawie z 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. nr 281, poz. 2784, z 2008 r. nr 199, poz. 1227 oraz z 2009 r. nr 215, poz. 1664), jeżeli usługodawcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, niekorzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9. Oczywistym staje się zatem fakt, że przy wystąpieniu transakcji w wyniku których podatnikiem stanie się nabywca dostawca złomu nie rozlicza podatku należnego. Powyższe rozliczenie będzie miało miejsce, gdy nabywca jest podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT.

Obowiązek podatkowy

Od 1 kwietnia 2011 r. do prawidłowego określenia momentu powstania obowiązku podatkowego nie jest już istotny rodzaj dostarczanego złomu czy odpowiednie terminy wysyłki do wskazanych w przepisach jednostek, rozgraniczanie na złom wsadowy czy niewsadowy. Modyfikując zasady opodatkowania obrotem złomem ustawodawca uprościł sposób określania momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu jego nabycia. Zastosowanie będą miały zasady ogólne, tj. obowiązek podatkowy powstanie z chwilą wydania towaru, a jeżeli dostawa powinna być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Otrzymanie zaliczki oznaczać będzie powstanie obowiązku podatkowego z chwilą jej otrzymania. Zaznaczyć jednak warto, że w przypadku dostaw złomu stalowego i żeliwnego, złomu metali nieżelaznych, z wyłączeniem złomu metali szlachetnych, dokonanych przed 1 kwietnia 2011 r., w stosunku do których do tego dnia nie powstał obowiązek podatkowy, obowiązek ten powstaje na starych zasadach, czyli zgodnie z brzmieniem art. 19 ust. 13 pkt 5.

Podstawa opodatkowania

W przypadku opodatkowania dostawy złomu podstawą opodatkowania jest kwota, którą nabywca jest obowiązany zapłacić. Warto wskazać, że z dniem 1 kwietnia 2011 r. zmieniło się brzmienie przepisu, który wskazuje co jest podstawą opodatkowania. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniami wskazanymi w tym ustępie. Obrotem natomiast jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej, a obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Co jest podatkiem naliczonym

Zasadą generalną w odliczaniu podatku naliczonego jest fakt, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. W przypadku obrotu złomem od kwietnia podatek należny stanie się jednocześnie podatkiem naliczonym. Jest to znany podatnikom dokonujących wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów schemat opodatkowania. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstanie natomiast w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w podatku należnym. Warto tutaj jednocześnie zaznaczyć, że faktura wystawiona przez podatnika, który jest dostawcą złomu, czyli niezgodnie z przyjętym schematem opodatkowania, nie stanowi źródła podatku naliczonego, bo nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury, w których została wykazana kwota podatku, w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze - w części dotyczącej tych czynności.

Brak zwolnienia ze składania deklaracji

Od 1 kwietnia 2011 r. zawieszając działalność gospodarczą będąc jednocześnie zarejestrowanym podatnikiem VAT-UE znika obowiązek składania deklaracji dla podatku od towarów i usług. Jednak istnieje on zawsze w stosunku do podatników dokonujących importu usług lub nabywających towary w zakresie których są podatnikiem.

Faktury

Faktura wystawiana przez podatnika powinna stwierdzać dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16, jednak w przypadku fakturowania nabycia złomu, oczywiście w fakturze tej nie wykaże się danych dotyczących stawki i kwoty podatku, ponieważ w przypadku dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca są wystawiane są faktury wewnętrzne. Za dany okres rozliczeniowy podatnik może wystawić jedną fakturę dokumentującą te czynności dokonane w tym okresie. Należy pamiętać, że faktury stwierdzające dokonanie dostawy towarów lub wykonanie usługi, dla których podatnikiem zgodnie z przepisami ustawy jest nabywca towaru, zamiast danych dotyczących stawki i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem zawierają:

• adnotację, że podatek rozlicza nabywca, lub
• wskazanie właściwego przepisu ustawy lub dyrektywy, wskazującego, że podatek rozlicza nabywca, lub
• oznaczenie ?odwrotne obciążenie?.

W przypadku dostaw złomu stalowego i żeliwnego, złomu metali nieżelaznych, z wyłączeniem złomu metali szlachetnych, dokonanych przed 1 kwietnia 2011 r., w stosunku do których nie powstał obowiązek podatkowy przed tym dniem fakturę wystawia się nie później niż z chwilą powstania obowiązku podatkowego i nie wcześniej niż 30. dnia przed powstaniem obowiązku podatkowego.

Na koniec wskazać należy, że zwolnień, o których mowa w art. 113 ust. 1 i 9 (zwolnienia podmiotowe ze względu na kwotę), nie stosuje się do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, świadczenia usług, dla których zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 8 podatnikiem jest ich usługobiorca.